Nederland betaalt €4,5 miljard meer aan EU vanaf 2028

De rekening voor Europa wordt fors duurder voor Nederland. Vanaf 2028 zal de jaarlijkse afdracht aan de Europese Unie met ongeveer €4,5 miljard stijgen. Dat blijkt uit een recente analyse van het economische tijdschrift ESB. De oorzaak is tweeledig: de terugbetaling van coronaschulden en nieuwe inkomstenbronnen die niet volledig dekkend zijn.

Het nieuws komt op een moment dat de politieke discussie over de portemonnee al verhit is. Voor de gewone Nederlander betekent dit concreet dat de belastingdruk waarschijnlijk omhoog gaat, tenzij de regering elders bezuinigt of extra inkomsten vindt. De Europese Commissie presenteert haar begrotingsvoorstel voor de periode na 2027 als noodzakelijk voor defensie en klimaat, maar de cijfers laten zien dat lidstaten als Nederland de grootste last draagt.

De coronarekening en de schuldaflossing

Om te begrijpen waarom de rekening zo hard stijgt, moeten we even teruggaan naar 2020. Tijdens de coronacrisis leende de EU geld op de kapitaalmarkt via het herstelplan NextGenerationEU. Dit was uniek; de EU leent normaal gesproken geen geld. Om financiële markten gerust te stellen, werd toen vastgelegd dat lidstaten extra kunnen bijdragen als nodig, tot maximaal 0,6 procent van het gezamenlijke bruto nationaal inkomen (bni).

In 2025 begint de Europese Commissie daadwerkelijk met het aflossen van deze schulden. Hierdoor komen rente en hoofdsom direct op de begroting terecht. De ESB berekent dat deze "extra ruimte" oploopt tot €95 miljard per jaar voor heel Europa. Het Nederlandse aandeel daarvan? Ongeveer €5,5 miljard per jaar. Los van de reguliere bijdrage dus. Dat is een enorm bedrag dat de huidige begrotingsplannen onder druk zet.

Nieuwe eigen middelen vullen gat niet

Je zou denken: laat de EU dan gewoon nieuwe belastingen invoeren. Dat doet ze ook. In 2023 stelde de Commissie drie nieuwe "eigen middelen" voor, die samen in 2028 ongeveer €35 miljard per jaar moeten opleveren. Maar hier zit de knip: dit bedrag dekt de stijgende kosten niet.

• CO₂-rechten (ETS): 30% van de opbrengst gaat naar de EU. Dat levert circa €15 miljard op (waarvan ~€1 miljard voor Nederland).
• Koolstofheffing (CBAM): Heffing op import van CO₂-intensieve goederen. Opbrengst: ~€0,75 miljard.
• Ondernemingswinsten: Een heffing van 0,5% op het bruto-bedrijfsresultaat. Opbrengst: ~€19 miljard (waarvan ~€1,2 miljard voor Nederland).

Samen leveren deze bronnen minder op dan nodig is om de bni-bijdragen stabiel te houden. Het gevolg? Lidstaten moeten het verschil blijven betalen via hun nationale bijdrages. Voor Nederland betekent dit dat de nieuwe inkomstenbronnen slechts een klein deel van de stijging compenseren.

Geen korting meer voor Nederland?

Er is nog een complicatie: de zogeheten "korting" op de Nederlandse EU-bijdrage. Nederland heeft historisch gezien een kortingspercentage gekregen omdat het land veel ontvangt uit subsidies maar weinig terugvraagt in andere posten. Brussel wil deze korting echter schrappen of verminderen.

Als die korting vervalt, stijgt de Nederlandse bijdrage met nog eens circa €4 miljard extra bovenop de al genoemde bedragen. Matthijs Schiffers, Europa-correspondent bij BNR Nieuwsradio, stelt dat dit "gewoon belastingverhoging" is voor consumenten en bedrijven. De krant De Gelderlander waarschuwt zelfs voor een "miljardentegenvaller" in de komende onderhandelingen.

Cijfers spreken voor zich

Laten we de getallen op een rijtje zetten. Volgens ramingen van het kabinet uit 2023 ligt de bni-afdracht van Nederland in 2028 rond de €9 miljard. Dat is €4,5 miljard meer dan in 2024. De onafhankelijke Studiegroep Begrotingsruimte bevestigt deze orde van grootte, met een schatting van circa €5 miljard extra per jaar na 2027, inclusief de NextGen-gelden.

Bovendien groeit de Nederlandse economie harder dan verwacht. Door deze hogere groei moet Nederland tot 2031 alsnog €707 miljoen meer afdragen dan oorspronkelijk gepland. Het is een dubbele klap: je betaalt meer omdat je rijker bent geworden, én je betaalt meer omdat de EU meer geld nodig heeft.

Wat betekent dit voor jou?

Voor de burger is het abstract, maar de impact is reëel. Als de overheid €4,5 miljard extra moet vinden voor Europa, moet dit ergens vandaan komen. Ofwel worden andere uitgaven (zoals zorg, onderwijs of infrastructuur) gekort, ofwel gaan inkomsten omhoog (belastingen). BNR-correspondent Schiffers benadrukt dat de hogere EU-afdracht zich vertaalt in nationale belastingdruk. Denk aan hogere accijnzen, zoals het voorstel voor een Europese tabaksaccijns, of indirecte effecten via de BTW en loonbelasting.

De onderhandelingen over het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (MFK) voor 2028-2034 duren nog twee jaar. In die tijd proberen regeringen in Brussel hun eigen bijdrage te beperken. Maar met de harde deadline van de schuldaflossing vanaf 2025, lijkt een significante verlaging van de Nederlandse rekening nauwelijks haalbaar.